ਗਿਣਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਦਤ
NAATI ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਨੀਤੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਐਂਟਰੀ ਸਾਫ਼ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੰਕ ਵਰਤਣ ’ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਸਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ: ‘ਛੱਤੀ’ ਦੀ ਥਾਂ ‘thirty-six’। ਇਕੱਤੀ, ਉਨੱਤੀ, ਪੈਂਹਠ, ਇਕਾਨਵੇਂ। ਇਹ ਰੂਪ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਵੱਖਰੇ ਅਭਿਆਸ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਮਰ, ਤਾਰੀਖ਼ ਤੇ ਰਕਮ ਇਕੱਠੀਆਂ ਆ ਜਾਣ।
ਲੱਖ ਤੇ ਕਰੋੜ ਦੀ ਬਦਲੀ
ਉਹੀ ਐਂਟਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਵੱਡਾ ਅੰਕੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਲਟਾ ਵੀ। ਲੱਖ ਇੱਕ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੋੜ ਇੱਕ ਸੌ ਲੱਖ, ਸੋ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਲਿਖੋ, ਅੰਕ ਲਿਖੋ, ਅਤੇ ਬਦਲੀ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਕਰੋ। ਬੀਮਾ, ਸੁਪਰਐਨੂਏਸ਼ਨ ਤੇ ਕਿਰਾਏ ਵਾਲੇ ਡਾਇਲਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਦਲੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰੇ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ‘ਤੁਸੀਂ’ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਣਾ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ‘you’ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ; ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਚੁਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ, ਵਕੀਲ, Centrelink ਦਾ ਅਫ਼ਸਰ ਜਾਂ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦੀ ਗੱਲ ‘ਤੁਸੀਂ … ਸਕਦੇ ਹੋ’ ਵਾਲੇ ਸਤਿਕਾਰੀ ਬਹੁਵਚਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਵੇ। ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਵਿਚਾਲੇ ‘ਤੂੰ’ ਉੱਤੇ ਖਿਸਕ ਜਾਣਾ ਸਹਾਇਕ ਕ੍ਰਿਆ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਪੂਰੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਆ ਅਖ਼ੀਰ ’ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਆ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਵਿੱਚ, ਨੂੰ, ਤੋਂ, ਨਾਲ’ ਨਾਂਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੈਗਮੈਂਟ ਦਾ ਅੰਤ ਸੁਣੇ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਫੜੋ, ਕਰਤਾ-ਕਰਮ-ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਫੜੋ। ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਵਾਕ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਬਣਾ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕੁਝ ਛੁੱਟੇ ਨਾ।
Centrelink ਤੇ Medicare ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਂ ਨਾ ਘੜੋ
ਇਹ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ NAATI ਦੀ ਨੀਤੀ ਉਹਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਲਾਰੇ ਸੌਖਿਆਂ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। myGov, bulk billing, bond ਤੇ lease ਉਵੇਂ ਹੀ ਬੋਲੋ; ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਂ ਘੜਨਾ ਵਾਧਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਗਾੜ ਵੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹੀ ਨੀਤੀ because, marriage ਤੇ documents ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਗਿਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹਰ ਕੋਈ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੋਲੋ: ਕਿਉਂਕਿ, ਵਿਆਹ, ਕਾਗ਼ਜ਼।